محمد بن هندوشاه نخجوانى
پيشگفتار 61
دستور الكاتب في تعيين المراتب ( فارسى )
كار ميكردند و اساسا مشغول ساختن وسائل جنگى و نيز آلات زينت بودند كه ايلخانيان به آن نياز وافر داشتند . اين صنعتگران فاقد حق خروج آزاد و توليد آزاد مصنوعات صنعتى و فروش آنها بودند . باحتمال قوى فئودالهاى عاليرتبه كوچنشين ديگر نيز داراى چنين صنعتگران از بردگان اسير بودند ، كه در همان وضع صنعتگران « اينجو » ى ارغون خان قرار داشتند . زندگى شهرى - صنعت و تجارت - اساسا در عصر كيخاتو ( سالهاى 1291 - 1295 ) و « بايدو » ( 1295 ) و نيز از پايان دوران فرمانروائى سلطان ابو سعيد و بعد از او از جمله در زمان چوپانيان ، لحظات دشوارى را ميگذراند . اطلاعات محمّد نخجوانى دربارهء وضع رقتانگيز زندگى شهرى ، به نظر ما ، اساسا مربوط بدوران سلطنت چوپانيان است . در اين زمان اصلى كاروانرو در وضع بسيار خطرناكى قرار داشتند . كاروانها در معرض غارت و چپاول قرار ميگرفتند ، در راهها وسايل حركت را از بازرگانان مىستاندند و در بعضى موارد محمولاتشان را نيز ميگرفتند و از آنها تقاضاهاى غير قانونى مينمودند . در سيستم پولى نيز تغييراتى رخ ميداد . در اثر اوضاعى كه بوجود آمده بود پول ارزش خود را از دست ميداد و اغلب كالاها فروخته نميشدند ، بلكه با يكديگر تعويض ميگرديدند . اين امر شاهد بارز وضع زندگى اقتصادى كشور مىباشد . كيفيت كالاها ، از جمله كالاهاى كثير المصرف شديدا كاهش ميافت ، ولى بهاى آنها مصنوعا